Floris Brandriet 17 feb. 2021 Bron: de Stentor Foto’s: Frank Uijlenbroek

Erik (45) bouwt in Lutten de boerderij van de toekomst: ‘Timmer niet alles dicht met regels’

De stikstofproblematiek treft ook onze boeren en het is een belangrijk thema tijdens de verkiezingen. Voor sommige boeren is stikstof een reden te stoppen met het bedrijf, anderen kiezen er juist voor hun stallen te verduurzamen, zoals Erik Back uit Lutten. Hij bouwt aan de boerderij van de toekomst en heeft een duidelijke boodschap voor de politiek in Den Haag.

De manshoge ramen in het kantoor van de woning van Erik Back (45) bieden uitzicht op het uitgestrekte landschap van Oud-Lutten, gemeente Hardenberg. Hij waarschuwde al dat hij veel praat en veel tijd nodig heeft. Met een van zijn eerste zinnen vat hij zichzelf kundig samen: ,,Ik ben meer ondernemer dan boer.’’

Op zijn bureau staan een kop koffie en een iMac-beeldscherm, daarnaast een A4-tje waarop zijn ‘boerderij van de toekomst’ is geschetst. Met een mestvergister, een eendenkroosvijver en twee volledig circulaire stallen. De eerste is al  in werking, waardoor Back groen gas levert aan huishoudens in de buurt.

De rest verrijst later dit jaar aan de Lutteresweg, al duurt dat langer dan hij wenste. Back wil een ronde stal, zonder muren. De overheid ziet dat als overkapping en daarvoor gelden andere wetten. Typisch voorbeeld van ‘te veel regels en te weinig vertrouwen vanuit de politiek’, vindt Back.

Hele huis op Marktplaats

Zijn grootvader begon hier in de jaren vijftig. Zelf kwam hij net voor de eeuwwisseling in het bedrijf. ,,De slaapkamer van opa en oma werd mijn kantoor.’’ Toen zijn vrouw in verwachting was van hun derde kind, groeide het gezin uit de woning. Wat Back deed, illustreert zijn gedachten over duurzaamheid en circulariteit. ,,Ik zette het huis op Marktplaats. In zes weken heb ik alles verkocht wat erin zat. Tot de spotjes in het plafond en het plafond zelf. Uit Enschede kwam iemand om de kozijnen eruit te halen. Na zes weken stonden er alleen bakstenen en had ik 10.000 euro verdiend.”

Een klassieke boer, zoals zijn vader, had Back nooit kunnen worden. ,,Hij stond om 04.30 uur op om de koeien te melken, maar ik ben een  avondmens. Alles voor 07.00 uur is een straf voor mij.’’ Voordat hij zich vol op het bedrijf stortte, studeerde Back in Leeuwarden en Wageningen en klom in het bedrijfsleven op tot manager. Hij was ook voorzitter van LTO Noord en VVD-raadslid in Hardenberg, tot voor kort: ,,Geen tijd meer voor.’’

Maximaal circulair

De ondernemende boer zag in dat niet alles bij het oude kan blijven. Dacht veel na over hoe de mensheid met de aarde omgaat. ,,Ik vroeg me af: wat kan ik zelf doen? De boer zit aan het eind van de keten. Kosten stijgen, opbrengsten niet. Dan is schaalvergroting vaak de enige optie. Maar in Nederland houdt dat ook een keer op.”

Back besloot de boerderij ‘maximaal circulair’ te maken. ,,Zodat ik straks kan zeggen dat mijn vlees CO2-neutraal is geproduceerd. Ik heb een melkveebedrijf en het kalfje is een ‘bijproduct’, dat bijna niks oplevert. Meestal wordt een kalf in Nederland na 32 weken geslacht en gaat het als wit- of rosévlees naar Zuid-Europa. Je kan het omzetten naar rood vlees. Duurt 18 tot 21 maanden, maar dan kan het in Nederland worden verkocht en heb je een lekker stuk vlees, met kwaliteit.” Vlees dat minder schadelijk is voor de omgeving dan bijvoorbeeld de soja die een vegetariër eet, is zijn doel. ,,Vlees met een verhaal.”

Eendenkroos eten

Op zijn erf staat een mestvergister. Die haalt methaan uit de mest van meerdere bedrijven in Oost-Nederland. ,,Een broeikasgas dat veel schadelijker is dan CO2. Het biogas dat ontstaat, zetten we om naar groen gas en dat leveren we aan een paar honderd huishoudens in de regio. Bij dat proces ontstaat CO2, dat gebruiken we straks om eendenkroos mee te laten groeien.’’

Eendenkroos, veel minder ‘schadelijk’ dan grasland omdat het meer stikstof opneemt, wordt weer aan de koeien gevoerd. ,,Ik ben ervan overtuigd dat we het over tien jaar zelf ook eten.”

Miljoenen

De investeringen bedragen meer dan 10 miljoen euro. ,,Ik probeer het met onder meer subsidies gefinancierd te krijgen, zoals gelden uit de Regio Zwolle-deal. Maar ik ben een pionier en innovaties zijn onrendabel.” Het kan andere boeren inspireren en daarvoor is een stichting opgericht. Zij kunnen in Lutten zien welk onderdeel van de ‘boerderij van de toekomst’ voor hun eigen onderneming interessant kan zijn.

Vertrouwen

Als pionier loopt Back tegen problemen aan: ,,Als iets nieuw is, schieten overheden in een kramp en willen ze regels bedenken.’’ Hij heeft daarom een boodschap aan Den Haag en overheden in het algemeen: ,,Heb meer vertrouwen in ondernemers. Timmer niet alles dicht met regelgeving. Dat betaalt zich op den duur uit. Er is nu teveel angst in de politiek.’’

Hij vindt het ‘heel lastig’ welk cirkeltje hij in maart rood moet kleuren. ,,Ik ben niet van een bepaalde politieke partij, maar zoek in elk geval nieuw leiderschap, meer lef.’’

Twee uur en een rondje over het bedrijf later merkt Boer Back, zoals hij zich online profileert, op dat hij het nog niet eens heeft gehad over zijn plan om mest te irrigeren: ,,Waardoor ik uiteindelijk geen kunstmest meer nodig heb. Hopelijk kan de kolencentrale in Rotterdam, die kunstmest produceert, dan dicht.’’ Back kan niet stilzitten. ,,Ik heb meer ideeën dan geld, zegt mijn vrouw altijd. Elke dag koeien melken, zou ik niet kunnen. Ik ben een vrijbuiter, een vrije jongen.’’